Semaglutide hoạt động như thế nào để giúp giảm cân?

Semaglutide, thường được biết đến với tên gọi Ozempic, là một chất chủ vận peptide giống glucagon 1 (GLP-1) được sử dụng để kiểm soát đường huyết ở bệnh tiểu đường loại 2 (T2D) và quản lý béo phì. Đây là một loại thuốc giảm cân hiệu quả, hoạt động bằng cách bắt chước hormone gây cảm giác no, làm giảm sự thèm ăn và làm chậm quá trình làm rỗng dạ dày. Tác dụng kéo dài này giúp người dùng cảm thấy no lâu hơn, kiểm soát việc giảm cân khi kết hợp với chế độ ăn kiêng và tập thể dục.

Tìm hiểu về semaglutide

Semaglutide là một loại thuốc đã thu hút sự chú ý đáng kể nhờ hiệu quả trong việc kiểm soát giảm cân. ^¹ Là một chất chủ vận GLP-1, nó bắt chước các tác dụng sinh lý của GLP-1 tự nhiên được giải phóng trong cơ thể.^¹

Để đáp ứng với việc hấp thụ glucose, các tế bào thần kinh PPG trong hệ thần kinh trung ương (CNS) và các tế bào L trong ruột sản sinh và tiết ra GLP-1, một hormone ức chế đường tiêu hóa.

Khi được giải phóng, GLP-1 kích hoạt thụ thể của nó, GLP-1R, trong các tế bào β của đảo tụy, gây ra vô số thay đổi chuyển hóa đặc trưng bởi sự tiết insulin và ức chế sự thèm ăn.

Sự tiết insulin này làm giảm tổng lượng đường trong máu, giảm sản xuất glucagon, ngăn cản việc giải phóng glucose dự trữ từ gan, và tạo ra phản ứng no giúp tăng độ nhạy cảm với insulin và dẫn đến giảm cân. 

Thuốc này hoạt động bằng cách kích thích tiết insulin theo cơ chế phụ thuộc glucose, do đó làm giảm nguy cơ hạ đường huyết. Ngoài ra, chúng còn có tác dụng tích cực lâu dài đối với sự sống sót, tăng sinh và hình thành tế bào β.^¹

Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng semaglutide chủ yếu bắt chước tác dụng của GLP-1 được giải phóng từ ruột, chứ không phải từ não.^² Điều này là do hầu hết các thụ thể GLP-1 trong não nằm ngoài tầm với của các loại thuốc được dùng toàn thân này.^² Mặc dù tác động trực tiếp hạn chế lên các thụ thể GLP-1 trong não, semaglutide vẫn rất hiệu quả trong việc giảm lượng thức ăn nạp vào và trọng lượng cơ thể.^²

Có vẻ như nó đạt được điều này bằng cách kích hoạt một mạng lưới các tế bào thần kinh trong toàn bộ hệ thần kinh trung ương, với nhiều tế bào thần kinh trong số này là mục tiêu thứ cấp không trực tiếp biểu hiện thụ thể GLP-1. ² Năm 2024, các phiên bản thương mại được phê duyệt của semaglutide là Ozempic ^3-4 , Rybelsus ^3,5 và thuốc tiêm Wegovy ^3,6 , do Novo Nordisk phát triển.

Semaglutide hỗ trợ giảm cân như thế nào?

Semaglutide tác động đáng kể đến các quá trình trong hệ thần kinh trung ương, bao gồm cảm giác no, sinh nhiệt, điều hòa huyết áp, hình thành tế bào thần kinh và giảm viêm . 

Do thời gian bán thải dài hơn, semaglutide có tác dụng kéo dài lên hệ thần kinh trung ương, điều chỉnh sự thèm ăn và các quá trình trao đổi chất.  Nó làm giảm lượng thức ăn nạp vào, làm chậm quá trình làm rỗng dạ dày và thúc đẩy sự tiết các hormone như leptin và peptide YY, rất quan trọng cho cảm giác no. 

Trong tế bào β tuyến tụy, sự hoạt hóa GLP-1R bởi semaglutide làm tăng quá trình dị hóa glucose và tiết insulin thông qua con đường HIF-1α phụ thuộc mTOR, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình đường phân và giải phóng insulin. 

^{Trong điều kiện bình thường, quá trình giải phóng} này có thể diễn ra nhanh chóng, đạt đỉnh điểm khoảng 10 phút sau khi kích thích glucose ban đầu.7 Sau đó là sự giải phóng kéo dài từ 90–95% các hạt insulin, có thể kéo dài đến 60 ^phút.

Điều này một phần là do tác dụng đối kháng của nó với DPP-4, một chất ức chế GLP-1, kéo dài tín hiệu GLP-1R và duy trì sự tiết insulin. Semaglutide cũng kích hoạt con đường AMPK, thúc đẩy sự dịch chuyển GLUT4 đến màng tế bào, làm tăng sự hấp thu glucose và cân bằng nội môi. 

Ngoài việc giảm cân

Semaglutide đã thu hút sự chú ý đáng kể nhờ những tác dụng tích cực trong việc kiểm soát bệnh tiểu đường loại 2 (T2D), béo phì và giảm nguy cơ tim mạch. 

Bệnh tiểu đường टाइप 2 (T2D) được đặc trưng bởi lượng đường trong máu cao do sản xuất insulin không đủ hoặc chức năng insulin không đúng cách, còn được gọi là kháng insulin.  Theo thời gian, lượng đường trong máu cao có thể dẫn đến một loạt các biến chứng sức khỏe ảnh hưởng đến nhiều hệ cơ quan, bao gồm tim, thận, bàn chân và võng mạc. 

Ở bệnh nhân đái tháo đường टाइप 2, semaglutide có hiệu quả trong việc hạ đường huyết và thúc đẩy giảm cân. Các thử nghiệm lâm sàng đã chứng minh rằng thuốc này có thể làm giảm mức HbA1c khi được dùng kết hợp với metformin, và bệnh nhân giảm trung bình hơn 15% trọng lượng cơ thể. 

Ngoài ra, nghiên cứu đã chỉ ra rằng nó làm giảm 60% nguy cơ mắc bệnh tiểu đường loại 2, bất kể bệnh nhân có tiền tiểu đường hay mức đường huyết bình thường.^¹⁰ Việc giảm nguy cơ mắc bệnh tiểu đường này rất quan trọng vì bệnh tiểu đường loại 2 có liên quan đến nguy cơ mắc bệnh tim và các biến chứng chuyển hóa tim mạch khác cao hơn.^¹⁰

Semaglutide đã chứng minh những lợi ích đáng kể đối với tim mạch, đặc biệt là trong việc giảm nguy cơ các biến cố tim mạch nghiêm trọng, chẳng hạn như đau tim và đột quỵ.^¹¹ Thử nghiệm SELECT cho thấy giảm 20% nguy cơ mắc các biến cố này ở người lớn bị béo phì và bệnh tim mạch nhưng không có tiền sử tiểu đường.^¹¹

Sách điện tử về động học liên kết trong khám phá thuốc. Tuyển tập các cuộc phỏng vấn, bài báo và tin tức nổi bật nhất trong năm qua.

Lợi ích tim mạch của semaglutide được cho là nhờ một số cơ chế ngoài việc giảm cân. ^¹¹ Những cơ chế này bao gồm giảm huyết áp, mỡ máu và viêm nhiễm, cũng như tác động trực tiếp lên cơ tim và mạch máu.^{^7,11}

Các chất chủ vận GLP-1 giúp điều hòa tình trạng viêm mãn tính liên quan đến béo phì bằng cách ức chế các cytokine gây viêm như TNF-α, IL-6 và IL-1β, từ đó cải thiện chức năng nội mô. 

An toàn và tác dụng phụ

Semaglutide, mặc dù có lợi trong việc kiểm soát bệnh tiểu đường loại 2 và giảm cân, nhưng không phải là không có tác dụng phụ.  Thông thường, bệnh nhân có thể gặp phải các rối loạn tiêu hóa như buồn nôn, nôn mửa, tiêu chảy và táo bón. 

Ít gặp hơn, có thể có những tác dụng phụ nghiêm trọng hơn, bao gồm viêm tụy hoặc phản ứng dị ứng. Do những tác dụng phụ tiềm ẩn này, việc giám sát y tế là rất quan trọng khi bắt đầu và duy trì điều trị bằng semaglutide.

Các nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe có thể giúp quản lý và giảm thiểu tác dụng phụ, đảm bảo lợi ích vượt trội hơn rủi ro đối với từng cá nhân, có tính đến tiền sử bệnh của bệnh nhân và các tương tác thuốc tiềm ẩn. 

Semaglutide và quản lý cân nặng

Việc kết hợp các yếu tố lối sống như chế độ ăn uống và tập thể dục là rất quan trọng khi sử dụng semaglutide để giảm cân. Mặc dù semaglutide có thể là một phương pháp điều trị hiệu quả, nhưng nó không thể thay thế cho chế độ ăn uống lành mạnh và hoạt động thể chất thường xuyên. 

Những thay đổi lâu dài về chế độ ăn uống và hoạt động thể chất là rất cần thiết để duy trì việc giảm cân và ngăn ngừa tăng cân trở lại sau khi ngừng thuốc.  Điều quan trọng cần lưu ý là béo phì là một bệnh mãn tính, và việc ngừng sử dụng semaglutide có thể dẫn đến tăng cân trở lại do giảm khối lượng cơ nạc và tỷ lệ trao đổi chất cơ bản (BMR). 

Do đó, cần có một phương pháp toàn diện bao gồm thay đổi lối sống và giám sát y tế để quản lý cân nặng bền vững.

Để đặt lịch khám và tư vấn, Quý khách vui lòng bấm số hotline 0355 887 599 hoặc liên hệ qua kênh Bác sĩ Hạ Quân Y.